ความเป็นมาของชื่อวัด
จังหวัดพิจิตรเป็นเมืองหัวเมืองมาตั้งแต่สมัยกรุงสุโขทัยเป็นราชธานี ตามคำบอกเล่าสืบต่อกันมา มีกองทัพทหารมาตั้ง “ทัพมั่น” อยู่ริมแม่น้ำพิจิตรสายเก่า บริเวณที่ตั้งวัดทับหมันในปัจจุบัน และได้สร้างพระพุทธรูปไว้เป็นที่สักการบูชา ชาวบ้านเรียกว่า “หลวงพ่อโต” ต่อมาชาวบ้านร่วมกันสร้างหลังคาและอาคารคลุมองค์หลวงพ่อ ให้เป็นที่กราบไหว้และยึดเหนี่ยวจิตใจของพุทธบริษัทและผู้สัญจรไปมา ปัจจุบันหลวงพ่อโตประดิษฐานอยู่ในอุโบสถวัดทับหมัน
ชื่อ “ทับหมัน” สันนิษฐานว่าเพี้ยนมาจากคำว่า “ทัพมั่น” หมู่บ้านจึงได้ชื่อว่าบ้านทับหมัน และเมื่อสร้างวัดก็ตั้งชื่อให้สอดคล้องกับหมู่บ้านว่า “วัดทับหมัน”
ข้อมูลวัด
- ที่ตั้ง: เลขที่ ๑๑๗ หมู่ที่ ๑ ตำบลทับหมัน อำเภอตะพานหิน จังหวัดพิจิตร (เดิมอยู่ในเขตหมู่ที่ ๒ ตำบลวังสำโรง)
- สังกัด: คณะสงฆ์มหานิกาย
- สร้างเป็นวัด: พ.ศ. ๒๔๖๒
- ที่ดินตั้งวัด: ๑๘ ไร่ ๑ งาน ตามโฉนดที่ดินเลขที่ ๔๐๘๒๑ ทิศเหนือติดแม่น้ำพิจิตรเก่า
- ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา: ๒๔ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๗๒ (กว้าง ๔๐ เมตร ยาว ๘๐ เมตร)
- ผูกพัทธสีมา: ๑๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๘๔
- เปิดสอนพระปริยัติธรรม: ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๑๔ ปัจจุบันมีสำนักศาสนศึกษาวัดทับหมัน สอนนักธรรมชั้นตรี โท เอก และบาลี และศูนย์ศึกษาพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์
เสนาสนะภายในวัด
อุโบสถ ศาลาการเปรียญ หอสวดมนต์ กุฏิชีวาภิบาล ศาลาธรรมสังเวช วิหารหลวงพ่อเงิน วิหารหลวงพ่อเพชร เมรุ หอฉันภัตตาหาร และกุฏิสงฆ์ ๖ หลัง
ทำเนียบเจ้าอาวาส
- พระปรึม (พ.ศ. ๒๔๗๐–๒๔๘๕)
- พระเทียม (พ.ศ. ๒๔๘๕–๒๔๙๐)
- พระแผ่ (พ.ศ. ๒๔๙๐–๒๕๐๐)
- พระสายัน กวิสฺสโร (พ.ศ. ๒๕๐๐–๒๕๑๑)
- พระทองคำ (พ.ศ. ๒๕๑๑–๒๕๑๗)
- พระอธิการก้อน สีลเตโช (พ.ศ. ๒๕๑๗–๒๕๒๓)
- พระครูวิจารณ์วรธรรม (กมล เตชวโร) (พ.ศ. ๒๕๒๓–๒๕๖๗)
- พระครูพิสณฑ์กิจจาทร ดร. (เทิดทูน ธมฺมกาโม) เจ้าอาวาสรูปปัจจุบัน และผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์วัดทับหมัน
ประเพณีและงานบุญประจำปี
วันมาฆบูชา วันวิสาขบูชา วันอัฏฐมีบูชา วันอาสาฬหบูชา วันเข้าพรรษา วันสารทไทย วันออกพรรษา (ตักบาตรเทโวโรหณะ) บุญกฐิน ประเพณีลอยกระทง แข่งขันเรือยาว วันขึ้นปีใหม่ วันตรุษไทย วันมหาสงกรานต์ (สรงน้ำพระ) และวันสำคัญเกี่ยวกับพระบรมราชจักรีวงศ์